Ticari işletmeler açısından ihtiyati haciz kararının önemi yalnızca alacağın korunmasıyla sınırlı değildir. Bununla birlikte ihtiyati haciz, borçlu bakımından da ciddi sonuçlar doğuran geçici bir hukuki korumadır.
Ticari hayatın temel unsurlarından biri güven esasına dayalı borç ilişkileridir. Ancak ekonomik dalgalanmalar, ödeme güçlüğü veya kötü niyetli davranışlar nedeniyle ticari alacakların tahsilinde ciddi sorunlar yaşanabilmektedir. Bu noktada alacaklının hakkını dava sonuçlanıncaya kadar koruyan en önemli hukuki tedbirlerden biri ihtiyati haciz kurumudur. Özellikle ticari işletmeler bakımından ihtiyati haciz, borçlunun malvarlığını elden çıkarmasının önüne geçerek alacağın ileride tahsil edilebilmesini güvence altına almaktadır.
2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 257 ve devamı maddelerinde düzenlenen ihtiyati haciz, rehinle temin edilmemiş, para veya para borcu niteliğindeki alacaklar bakımından uygulanmaktadır. Ticari ilişkilerde fatura, cari hesap, çek, bono, poliçe veya yazılı sözleşmeden kaynaklanan alacaklar çoğu zaman ihtiyati haciz talebine konu olabilmektedir. Mahkeme, alacağın varlığı konusunda yaklaşık ispatın sağlandığı kanaatine ulaşırsa, alacaklı lehine ihtiyati haciz kararı verebilir. Böylece borçlunun taşınır, taşınmaz ve üçüncü kişilerdeki hak ve alacakları geçici olarak güvence altına alınır.
Ticari işletmeler açısından ihtiyati haciz kararının önemi yalnızca alacağın korunmasıyla sınırlı değildir. Günümüzde birçok şirketin malvarlığı kısa süre içerisinde el değiştirebilmekte, banka hesapları boşaltılabilmekte veya ticari faaliyetler farklı şirketler üzerinden sürdürülebilmektedir. Bu nedenle alacaklının uzun süren yargılama sürecini beklemesi hâlinde elde edeceği ilamın fiilen uygulanması çoğu zaman mümkün olamayabilmektedir. İhtiyati haciz ise bu riski önemli ölçüde azaltarak yargılamanın sonunda verilecek kararın etkinliğini artırmaktadır.
Bununla birlikte ihtiyati haciz, borçlu bakımından da ciddi sonuçlar doğuran geçici bir hukuki korumadır. Bu nedenle mahkemeler, alacağın gerçekliği ve kanuni şartların oluşup oluşmadığını titizlikle değerlendirmekte; gerektiğinde alacaklıdan teminat yatırılmasını istemektedir. Ayrıca haksız ihtiyati haciz nedeniyle borçlunun uğrayabileceği zararların tazmini de hukuk sistemimizde güvence altına alınmıştır.
Sonuç olarak ihtiyati haciz, ticari yaşamın güven içinde sürdürülebilmesi açısından vazgeçilmez hukuki mekanizmalardan biridir. Özellikle ekonomik belirsizliklerin arttığı dönemlerde işletmelerin alacaklarını etkin şekilde koruyabilmeleri, doğru zamanda ve usulüne uygun şekilde ihtiyati haciz yoluna başvurabilmelerine bağlıdır.
